ابو القاسم سلطانى
91
دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )
امروزه در مراكش مخلوط آن را با حنا به صورت ضماد براى بر طرف كردن لكهها و نقاط قهوهاىرنگ جلد Freckle و جرب يا گال Gale و به شكل بخور در سرگيجه و ميگرن و جوشانده مخلوطى از آن را با حنا ، گل رز ، لاواند و سنبل الطيب به صورت موضعى براى رفع خارش واژن مصرف مىنمايند . در سوريه بهعنوان مدر ، معرق ، ضد كرم ، ضد رماتيسم مورد استفاده قرار مىگيرد . علاوه بر مصارف درمانى براى تخمير شير ، تهيه پنير و يك نوع آدامس و خوشبو كردن اماكن از ريشه آن استفاده مىشود . گياه در ايران رويش ندارد ولى از جنس Atractylis يك گونه گياه علفى با نام علمى A . Cancellata كه خارچرخه ناميده مىشود در خوزستان ، هفت تپه به طرف اهواز ، انديمشك ، حاجىآباد ، بندرعباس ، كوه گنو رويش دارد . ( 1 * ) - اقسوس ، دبق از نظر لغوى به معنى چسبنده مانند سريشم مىباشد و از نظر گياهشناسى Loranthus greuinkii Boiss مىباشد كه به نام مويزك عسلى يا كشمش كولى ناميده مىشود و براى بر طرف كردن موهاى سطحى بدن از آن استفاده مىشود . ( 2 * ) - تت دياسقوريدوس م 3 ش 8 ص 242 ( 3 * ) - خامالاون اسود يا اشخيص اسود Cardopatium corymbosum Pers ( 4 * ) - الحاوى ج 20 ص 418 ( 5 * ) - جامع مفردات ج 2 ص 46 ( 6 * ) - اين واژه در مخزن شوف العلك آمده كه اشتباه چاپى است چه در قرابادين كبير ( مجموعهاى از مخزن الادويه و قرابادين ) شوك العلك آمده است . ( 7 * ) - تذكره ص 46 ( 8 * ) - تحريف شده شوك العلك ( 9 * ) - در صيدنه ابو ريحان ذيل ثغام همين گياه آمده است ( 10 * ) - ادار تحريف شده واژه اداد است در واژهنامه بهرامى نيز ادار آمده است در جامع مفردات ابن بيطار آمده است اداد با دو دال ( دالين ) . Code - 1247 ممرز Carpinus betulus L . درختى است به ارتفاع 10 - 5 حتى 25 متر از خانواده Betulaceae كه حدود 100 سال عمر مىكند . برگها متناوب ، پهنك صاف ، تخممرغى كشيده با قاعده قلبى شكل يا گرد دراز ، نوكتيز ، دندانهدار ، اره اى ، رگبرگها مشبك ، رگبرگهاى سطح زيرين برجسته كركدار با دمبرگ كوتاه 15 - 8 ميليمتر ، گلها كه در ارديبهشتماه بر روى درخت ظاهر مىشوند دو نوع نر و ماده دارند گلهاى نر بدون كاسبرك ، مجتمع به صورت دمگربهاى و گلهاى ماده به صورت خوشه آويزان ، ميوه كوچك و برگهها بلندتر از ميوه و